Sovyet bilim adamları 1941 yılında Timur'un mezarını açıp naaşını incelemek istemiş. Bölgede yaşayan Özbekler ise duruma sert tepki göstermiş. Hayır tahmin ettiğiniz gibi atalarına yapılan saygısızlık olarak gördüklerinden değil, Timur'un savaşçı ruhunun yeniden yeryüzüne döneceğinden, savaşlar çıkıp kan döküleceğinden korktukları için bu duruma karşı çıkmış Özbekler.
Ama nihayetinde sözlerini dinletememişler. Sovyet bilim adamları 19 Haziran 1941 tarihinde Timur'un naaşını mezarından çıkarıp Moskova'ya götürmüş.
Esas mezar salonundaki tüm lahitler Sovyet antropolog Mikhail Gerasimov tarafından 1941’de açılmıştır. Timur’un mezarı açılarak incelendiğinde bir yazıtla karşılaşılır. Şöyle denmektedir yazıtta: “Her kim ki benim mezarımı açacak olursa benden daha beter bir düşman bulacak.” Mezarların açılacağı duyulduğunda da Semerkant’ın yaşlı bilgeleri, mezarların açılmamasını, kutsal ölülerin, özellikle Büyük Timur’un bedenlerinin rahatsız edilmemesini istemişlerdir. Çünkü Timur’un mezarının açılması, savaş ruhunu yeniden harekete geçirecekti. Bu inanç, Mısır’da Tutankamon’un mezarı açıldığında karşılaşılan ve mezarın açılması durumunda ortaya çıkacağı belirtilen tehditleri içeren yazıtla aynı anlama geliyordu. Görülüyor ki ölüm kültü, Tutankamon’dan üçbin yıl sonra Timur’un mezarı için de geçerliydi ve evrensel bir niteliğe sahipti.
Kaderin cilvesine bakın ki, mezar açıldıktan tam 3 gün sonra, 22 Haziran 1941 tarihinde, Nazi Almanya'sı, Sovyet Rusya'ya savaş ilan ediyor ve doğu cephesi açılıyor. İkinci Dünya Savaşı'nın en geniş harekât alanına sahip ve eşi görülmemiş vahşetin ve yıkımın yaşandığı, 20 milyondan fazla insanın yaşamını yitirdiği Alman-Rus Savaşı, dünya tarihinin en kanlı muharebesi olarak tarihe geçiyor. Semerkantlılar, bu savaşın başlamasını Timur’un mezarının açılmasına bağlamışlardı.
Moskova'ya götürülen iskelet halindeki naaş fotoğraflanıp, filme alınmış, üzerinde incelemeler yapılmış ve ancak yıllar sonra tekrar mezarına geri getirilmiş ve defnedilmiş.
Araştırmalarda ortaya çıkan gerçekler tarihi kaynakları doğruluyor. Gerçekten de Timur aksaktı. Ayrıca araştırmalar sırasında Timur'un kafatasının kalıbı çıkartıldı, böylelikle yüz tipini çok net biçimde biliyoruz.
-
Timur tarihsel bir kişilik olarak oldukça yenidir, 600 yaşındadır fakat tarihin üç-beş büyük cihangirinden biridir; adı Büyük İskender, Sezar ve Cengiz ile birlikte anılır. Ankara Savaşı’nda batıda yeni yeşermeye başlayan Osmanlı’yı yenmiş olması, sonuçta aynı kandan gelen iki hükümdarın savaşı olsa da sonuçta tarihtir ve neden böyle olduğu konusunda tarihin yargılanmaması gerekir. Sonuçta Timur, etse de ana dili olarak Büyük Türkçe’nin Özbek kanadını konuşmaktadır, Uygur yazısını kullanmaktadır ve şu şiir ona maledilmiştir.
“Biz ki Melik-i Turan, Emir-i Türkistan’ız.
Biz ki Türk oğlu Türk’üz;
Biz ki milletlerin en kadîmî ve en ulusu,
Türk’ün başbuğuyuz!”
İsimsiz
